fa مروری بر تأثیر ارزشیابی به روش مشاهده مستقیم مهارت‌های عملی (DOPS) بر مهارت‌های بالینی دانشجویان علوم پزشکی در ایران تخصصي Special مروری Review <div style="text-align: justify;"><strong>هدف</strong>: ارزشیابی بالینی بخش مهمی از آموزش علوم پزشکی است و روش DOPS با مشاهده مستقیم عملکرد و ارائه بازخورد، برای سنجش مهارت‌های عملی به کار می‌رود. مطالعه حاضر با هدف مرور شواهد مربوط به تأثیر DOPS بر مهارت‌های بالینی دانشجویان علوم پزشکی در ایران انجام شد.<br> <strong>منابع اطلاعات یا داده‌ها</strong>: این مرور روایتی با جستجوی ساختاریافته مطالعات منتشرشده در بازه ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ در پایگاه‌های PubMed ،SID ،Magiran ،IranDoc و Google Scholar انجام شد.<br> <strong>روش‌های انتخابی برای مطالعه</strong>: کلیدواژه‌های فارسی و انگلیسی مرتبط با DOPS و مهارت‌های بالینی به صورت مجزا و ترکیبی جستجو شدند. مطالعات فارسی یا انگلیسی انجام‌شده در ایران، با متن کامل و جمعیت دانشجویان علوم پزشکی، در صورت گزارش پیامدهای مهارت بالینی، عملکرد عملی، یادگیری یا رضایت بررسی شدند. از ۳۵۸ رکورد اولیه، پس از حذف موارد تکراری و غربالگری عنوان و چکیده، ۱۱ مطالعه وارد مرور شدند.&nbsp;<br> <strong>ترکیب مطالب و نتایج</strong>: در بیشتر مطالعات واردشده، استفاده از DOPS با نمرات بالاتر مهارت‌های عملی یا بهبود عملکرد بالینی دانشجویان همراه بود. مطالعات شامل شش مطالعه در پرستاری و یک مطالعه در هر یک از رشته‌های مامایی، اتاق عمل، پزشکی، رادیولوژی و دندانپزشکی بودند. در برخی مطالعات، رضایت دانشجویان از DOPS نیز بیشتر از روش‌های رایج گزارش شد.&nbsp;<br> <strong>نتیجه‌گیری</strong>: یافته‌های مطالعات مرورشده از نقش بالقوه DOPS در ارزشیابی و تقویت یادگیری مهارت‌های عملی حمایت می‌کنند. با این حال، به دلیل ماهیت روایتی مرور، ناهمگونی طرح‌ها و پیامدهای مطالعات و نبود ارزیابی رسمی کیفیت مطالعات، نتیجه‌گیری درباره برتری یا اثربخشی قطعی این روش باید با احتیاط انجام شود.<br> &nbsp;</div> <div style="text-align: justify;"><strong>Introduction</strong>: Clinical assessment is an important component of medical sciences education, and DOPS combines direct observation of performance with structured feedback. This review aimed to summarize evidence on the effect of DOPS on the clinical skills of medical sciences students in Iran.<br> <strong>Information sources or data</strong>: This narrative review used a structured search for studies published from 2015 to 2025 in PubMed, SID, Magiran, IranDoc, and Google Scholar.<br> <strong>Selection methods for study</strong>: Persian and English keywords related to DOPS and clinical skills were searched separately and in combination. Full-text studies conducted in Iran among medical sciences students were considered if they reported clinical skills, practical performance, learning, or satisfaction. Of 358 initially identified records, 11 studies remained after duplicate removal and title/abstract screening.<br> <strong>Combine content and results</strong>: Most included studies reported higher practical-skill scores or improved clinical performance following DOPS. The 11 studies comprised six in nursing and one each in midwifery, operating room technology, medicine, radiology, and dentistry. Some studies also reported higher student satisfaction with DOPS than with conventional assessment methods.<br> <strong>Conclusion</strong>: The reviewed studies support a potential role for DOPS in assessment and in facilitating practical-skill learning. However, because this was a narrative review with heterogeneous study designs and outcomes and no formal quality appraisal, conclusions regarding the superiority or definitive effectiveness of DOPS should be interpreted cautiously.<br> &nbsp;</div> ارزشیابی بالینی, مشاهده مستقیم مهارت‌های عملی, مهارت بالینی, دانشجویان پزشکی, مروری. Clinical Evaluation, Direct Observation of Practical Skills, Clinical Skills, Medical Students, Review. 99 110 http://dsme.hums.ac.ir/browse.php?a_code=A-12-708-1&slc_lang=fa&sid=1 Khadijeh Mahmuodi Monfared خدیجه محمودی‌منفرد khadijehmahmuodi1997@gmail.com 0009-0009-9910-9156 No Mother and Child Care Research Center, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran. مرکز تحقیقات مراقبت‌های مادر و کودک، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران. Azam Moridi اعظم مریدی azammoridi@yahoo.com 0000-0002-0737-5302 Yes Mother and Child Care Research Center, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran. مرکز تحقیقات مراقبت‌های مادر و کودک، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران. Hamidreza Miri حمیدرضا میری hr.miri@yahoo.com 0000-0002-2114-0534 No Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran. دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران. Saeed Hosseini Teshnizi سعید حسینی‌تشنیزی saeed.teshnizi@gmail.com 0000-0002-5575-6855 No Mother and Child Care Research Center, Hormozgan University of Medical Sciences, Bandar Abbas, Iran. مرکز تحقیقات مراقبت‌های مادر و کودک، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران.