fa ارزیابی پاسخگویی مراکز آموزشی-درمانی ارائه‌دهنده خدمات به بیماران دیابتی در راستای گذار به آموزش پاسخگو: دیدگاه بیماران تخصصي Special پژوهشي Orginal <span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Tahoma;"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><b><span lang="FA">هدف: </span></b><span lang="FA">پاسخگویی نظام سلامت از ارکان آموزش پزشکی پاسخگو در ایران است و هدف آن ارتقای کیفیت خدمات بر اساس نیازهای جامعه می</span>‌<span lang="FA">باشد. با توجه به شیوع بالای دیابت نوع 2 و نقش مهم مراکز آموزشی-درمانی در ارائه خدمات، ارزیابی پاسخگویی این مراکز از دیدگاه بیماران ضروری است. این مطالعه باهدف بررسی وضعیت پاسخگویی کلینیک</span>‌<span lang="FA">های دیابت و مراکز آموزشی- درمانی تهران در مسیر گذار به آموزش پاسخگو انجام شد.</span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><b><span lang="FA">روش</span>‌</b><b><span lang="FA">ها</span></b><span lang="FA">:<b> </b>پژوهش از نوع توصیفی- مقطعی بود. جامعه آماری شامل بیمار دیابت نوع 2 در کلینیک</span>‌<span lang="FA">های دانشگاه</span>‌<span lang="FA">های علوم پزشکی تهران بود. حجم نمونه نفر 330 بیمار دیابت نوع 2 بر اساس فرمول استاندارد بود. ابزار تحقیق، پرسشنامه بومی 28 سؤالی با طیف لیکرت پنج</span>‌<span lang="FA">درجه</span>‌<span lang="FA">ای و آلفای کرونباخ 95/0 بود که هشت بعد پاسخگویی را می</span>‌<span lang="FA">سنجید. داده</span>‌<span lang="FA">ها از طریق تماس تلفنی جمع</span>‌<span lang="FA">آوری شد و با استفاده از نرم</span>‌<span lang="FA">افزار </span>SPSS نسخه 16 با روش‌<span lang="FA">های آماری توصیفی، تی تک نمونه</span>‌<span lang="FA">ای، تحلیل واریانس و همبستگی پیرسون تحلیل شد.</span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><b><span lang="FA">یافته</span>‌</b><b><span lang="FA">ها: </span></b><span lang="FA">میانگین کل پاسخگویی 45/0&plusmn;01/3 بود. ابعاد احترام 53/0&plusmn;91/3، توجه سریع 48/0&plusmn;04/3 و کیفیت محیط51/0&plusmn;58/3 بالاتر از میانگین فرضی بود؛ اما حق انتخاب 39/0&plusmn;71/2، وضوح ارتباطات 66/0&plusmn;68/2 و حمایت اجتماعی546/0&plusmn;93/2 پایین</span>‌<span lang="FA">تر بودند. تفاوت معناداری برحسب جنسیت (مردان بالاتر)، تأهل (مجردها بالاتر) و تحصیلات مشاهده شد، اما رابطه</span>‌<span lang="FA">ای با مدت ابتلا یا بیمه وجود نداشت (</span>p<span lang="FA">>0/05).</span></span></span></span><br> <span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><b><span lang="FA">نتیجه</span>‌</b><b><span lang="FA">گیری: </span></b><span lang="FA">کلینیک</span>‌<span lang="FA">های آموزشی- درمانی تهران در ابعاد غیرپزشکی پاسخگویی مطلوبی دارند، اما الگوی پزشک محور و مشارکت محدود بیمار، حمایت روانی</span>‌<span lang="FA">- اجتماعی را کاهش می</span>‌<span lang="FA">دهد. مداخلات جنسیت محور، آموزش تصمیم</span>‌<span lang="FA">گیری مشترک به رزیدنت</span>‌<span lang="FA">ها و ایجاد گروه</span>‌<span lang="FA">های حمایتی مجازی می</span>‌<span lang="FA">تواند پایبندی درمان و بار اقتصادی دیابت را بهبود بخشد</span>.</span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:14px;"><span style="font-family:Times New Roman;"><span style="line-height:107%"><b>Introduction: </b>This study evaluated the responsiveness of diabetes clinics and educational&ndash;treatment centers in Tehran under Iran&rsquo;s responsive medical education framework. Responsiveness emphasizes enhancing healthcare quality aligned with societal needs. With type 2 diabetes prevalence rising and academic centers pivotal in service delivery, patient-perceived responsiveness is vital for quality improvement and socially accountable education.</span><br> <span style="line-height:107%"><b>Methods: </b>A descriptive cross-sectional study targeted type 2 diabetes patients at clinics affiliated with Tehran Universities of Medical Sciences. Sample size was 330, calculated via standard formula. Data were collected through telephone interviews using a validated 28-item questionnaire assessing eight responsiveness dimensions on a five-point Likert scale (Cronbach&rsquo;s alpha=0.95). SPSS version 16 facilitated descriptive statistics, one-sample t-tests, ANOVA, and Pearson correlation analyses.</span><br> <span style="line-height:107%"><b>Results:</b> Overall responsiveness scored 3.01&plusmn;0.45. Dignity (3.91&plusmn;0.53), prompt attention (3.04&plusmn;0.48), and environmental quality (3.58&plusmn;0.51) exceeded the hypothetical mean. Autonomy and choice (2.71&plusmn;0.39), clarity of communication (2.68&plusmn;0.66), and social support (2.93&plusmn;0.55) fell below. Significant differences emerged by gender (higher in men), marital status (higher in singles), and education level; no associations with diabetes duration or insurance status (P>0.05).</span><br> <span style="line-height:107%"><b>Discussion:</b> Tehran&rsquo;s educational&ndash;therapeutic clinics perform well in select non-medical responsiveness dimensions, but physician-centered models limit patient participation and psychosocial support. Gender-sensitive approaches, resident training in shared decision-making, and virtual support groups could enhance adherence and reduce diabetes-related economic burden.</span></span></span><br> &nbsp; پاسخگویی نظام سلامت, دیابت نوع ۲, آموزش پزشکی پاسخگو Health system responsiveness, type 2 diabetes, responsive medical education 319 330 http://dsme.hums.ac.ir/browse.php?a_code=A-12-571-3&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Gassabichorsi مهدی قصابی چورسی mehdi.gassabichorsi@gmail.com 10031947532846009855 10031947532846009855 No Center for Educational Research in Medical Sciences (CERMS), Department of Medical Education,School of Medicine, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. مرکزتحقیقات آموزش علوم پزشکی، گروه آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران. Maryam Aalaa مریم اعلا aalaamaryam@gmail.com 10031947532846009856 10031947532846009856 No Department of e-Learning in Medical Education, Center of Excellence for e-Learning in Medical Education, School of Medicine, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. گروه آموزش الکترونیکی در آموزش پزشکی، قطب علمی آموزش الکترونیکی در آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ایران. Ghobad Ramazani قباد رمضانی ramazanighobad@gmail.com 10031947532846009857 10031947532846009857 No Education Development Center, Kermanshah University of Medical Sciences, Kermanshah, Iran. مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران. Zohreh Hosseinzadeh زهره حسین زاده z.h6865@yahoo.com 10031947532846009858 10031947532846009858 No Center for Educational Research in Medical Sciences (CERMS), Department of Medical Education,School of Medicine, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. مرکزتحقیقات آموزش علوم پزشکی، گروه آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران. Zohreh Sohrabi زهره سهرابی sohrabi.z@iums.ac.ir 10031947532846009859 10031947532846009859 Yes Center for Educational Research in Medical Sciences (CERMS), Department of Medical Education,School of Medicine, Iran University of Medical Sciences, Tehran, Iran. مرکزتحقیقات آموزش علوم پزشکی، گروه آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران.